డా. హెడ్గేవార్ – ‘వందేమాతరం’ కోసం విద్యార్థి ఉద్యమంలో ఆరంభించిన విప్లవ జ్యోతి

వందేమాతరం నినాదం – డా. హెడ్గేవార్: ఒక ధైర్యవంతమైన విద్యార్థి విప్లవం

బెంగాల్ విభజన నేపథ్యంలో స్వదేశీ ఉద్యమం దేశమంతటా ఉప్పెనలా విస్తరిస్తుండగా, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఈ జాతీయ చైతన్యాన్ని అరికట్టడానికి ఎన్నో కఠిన చర్యలు తీసుకుంది. అందులో ముఖ్యమైనది రిస్లే సర్క్యులర్, ఇది విద్యార్థులను రాజకీయ కార్యకలాపాల నుండి దూరంగా ఉంచడానికి రూపొందించబడింది.

రిస్లే సర్క్యులర్ – జాతీయ భావజాలాన్ని అణిచివేయడానికి బ్రిటిష్ కుట్ర

• బ్రిటిష్ అధికారి హెచ్.ఎస్. రిస్లే ఈ సర్క్యులర్‌ను జారీ చేశారు.
• మహాత్మా గాంధీ సన్నిహితుడు సి.ఎఫ్. ఆండ్రూస్, దీనిని “Notorious Circular” అని వ్యంగ్యంగా వ్యాఖ్యానించారు.
• శ్రీ అరవిందో, వందేమాతరం పత్రికలో ఈ చర్యను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ మోసపూరిత ప్రయత్నంగా ఖండించారు.
• లోకమాన్య తిలక్, “నేటి విద్యార్థులే రేపటి పౌరులు” అని చెప్పి సర్క్యులర్‌కు గట్టిగా వ్యతిరేకించారు.

ఈ నేపధ్యంలో, వందేమాతరం నినాదం యువతలో ఒక జాతీయ మంత్రంలా మారింది.

డా. హెడ్గేవార్ – ‘వందేమాతరం’ కోసం నిలిచిన విద్యార్థి నేత

1907లో రామపాయలిలో ‘వందేమాతరం’ నినాదం చేసిన డా. కేశవరావు హెడ్గేవార్, 1908లో నాగ్‌పూర్ నీల్సిటీ హైస్కూల్‌లో చదువుతున్నప్పుడు రిస్లే సర్క్యులర్‌కు వ్యతిరేకంగా విద్యార్థులను సంఘటితం చేశారు.

వందేమాతరం నినాదం – ఒక విద్యార్థి విప్లవం

• పాఠశాల తనిఖీ అధికారి వచ్చిన రోజు, మూడు తరగతులు కలిసి “వందేమాతరం” అని ఘోషించాయి.
• విచారణలో విద్యార్థులు ఎవ్వరూ తమ నాయకుడి పేరును చెప్పలేదు — ఇది అరుదైన సంఘటిత ధైర్యం.
• దాదాపు 1.5 నెలల పాటు పికెటింగ్, సమ్మెలు కొనసాగాయి.
• చివరకు రాజీ పడనందుకు డా. హెడ్గేవార్‌ను పాఠశాల నుండి బహిష్కరించారు.

అప్పుడు ‘వందేమాతరం’ పలకడం కూడా బ్రిటిష్‌ల దృష్టిలో నేరమై ఉండేది — కానీ డా. హెడ్గేవార్ మాత్రం వెనుకడుగు వేయలేదు.

బహిష్కరణ తర్వాత – విప్లవ పథంలో అడుగులు

బహిష్కరణ అనంతరం:

• డా. హెడ్గేవార్ బెంగాల్‌లోని నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్లో చేరారు.
  ఇది ప్రభుత్వ ప్రభావం లేని జాతీయ విద్యా వ్యవస్థ.
• నాగ్‌పూర్‌లో అనుశీలన్ సమితి విప్లవకారులతో పరిచయం ఏర్పడింది.
• ఆయుధాలు సేకరించడం, బాంబులు తయారు చేయడం వంటి గోప్య విప్లవ చర్యల్లో పాల్గొన్నారు.

ఇది వారి జీవితంలో దేశభక్తి అగ్నిని మరింత దృఢం చేసింది.

డా. హెడ్గేవార్ – నిర్భయ దేశభక్తి యొక్క చిహ్నం

వందేమాతరం కోసం విద్యార్థిగా ఎదురొడ్డి నిలబడిన డా. హెడ్గేవార్:

• నిస్వార్థ దేశభక్తి
• అచంచల ధైర్యం
• ప్రజాకీర్తి పట్ల నిరాసక్తత

అన్న లక్షణాలతో భారత స్వాతంత్ర్య చరిత్రలో ఒక ప్రతీకగా నిలిచారు.

వారి కథ నేటి తరానికి ఒక ముఖ్య సందేశం:

“దేశం కోసం ఎత్తిన చిన్న స్వరం కూడా చరిత్రను మార్చగలదు.”

#VandeMataram #DrHedgewar #RisleyCircular #SwadeshiMovement #IndianHistory #HinduHeritage #Nationalism #BharatMata #RevolutionaryLeaders #HedgewarLegacy #VandeMataramMovement #VoiceOfThePeople #KeshaboinaSridhar